Van de paden af, de wijk in!

Ik loop al een tijdje mee met de GGZ en heb al in veel overleggen gezeten. In mijn vorige baan was ik casemanager binnen de verslavingszorg. Ik was vanuit mijn specialisatie verslaving onder andere verantwoordelijk voor het bijwonen van overleggen van de gemeente en overleggen vanuit de GGD. Verslaving is immers gewoon een diagnose binnen de psychiatrie. Wel een beetje een vieze, enge en vreemde diagnose, maar het is er wel degelijk een. De psychiaters, artsen en verpleegkundigen die binnen de verslavingszorg werken hebben dan ook een zwak voor deze diagnose, ondanks hun opleiding die veel breder is dan deze diagnose alleen.

Cases verdelen

Bij deze overleggen zaten een heleboel hulpverleners en melders om een heel grote tafel op het gemeentehuis; de politie, woningbouwvereniging, jeugdzorg, schuldhulpverlening, Leger des Heils, reguliere GGZ, GGD en ik. We zaten daar om onder het bezielende oog van de voorzitter de cases te verdelen. Ik had de twijfelachtige eer om de verslaafden die “besproken” werden, te gaan bezoeken om hen te helpen van hun verslaving af te komen.

Wat mij opviel (toen al) was dat wanneer iemand bijvoorbeeld te veel dronk, depressief was, in de schulden zat en ook nog wat overlast veroorzaakte, er eigenlijk niemand was die deze persoon kon helpen. Ondanks de opleiding binnen de ggz en de kennis die vrijwel iedere GGZ-hulpverlener heeft, was er niemand in die groep die zo’n casus in zijn eentje kon oppakken. Het gevolg was vaak dat ik zei dat ik best met hem in gesprek wilde gaan, maar dan alleen als mijn collega’s van schuldhulpverlening en de reguliere ggz met mij mee zouden gaan.

Discussie over de juiste aanpak

Om tot een gezamenlijke afspraak te komen, moest ik mijn secretariaat vragen om contact te zoeken met het reguliere GGZ-secretariaat en het secretariaat van de schuldhulpverleners. En natuurlijk niet vergeten om de persoon in kwestie te verwittigen dat wij met drie man sterk bij hem lang zouden komen! Je raadt het al; dat ging niet vanzelf.

Onderling was er veel discussie over de juiste aanpak. Wanneer de reguliere GGZ ter ore kwam dat de persoon te veel dronk, konden ze hem niet helpen omdat het geen goed beeld zou geven van de depressie. Wanneer ik al mijn technieken zou inzetten om het gebruik te laten stoppen, zou dat niet werken omdat de persoon in kwestie depressief was en zelf niet de kracht zou hebben om te stoppen met drinken. Vervolgens zou de schuldhulpverlening niks willen en kunnen doen omdat al het geld op zou gaan aan drank.

Comorbiditeit

Je zult begrijpen dat er uiteindelijk niet veel voor deze persoon gedaan kon worden. Deze persoon leed aan comorbiditeit, ofwel meerdere ziektes tegelijk. Dubbele diagnose wordt het ook wel genoemd en gelukkig zijn er in Nederland wat plekken waar ze dubbele diagnose behandelen. Het is echter wel een gedoe om iemand daar geplaatst te krijgen en lang niet alle mensen die lijden aan comorbiditeit vallen onder de noemer dubbele diagnose. Je kan bijvoorbeeld een beetje depressief zijn en teveel drinken. Als je daarmee niet volledig disfunctioneert, pas je niet in de doelgroep.

Zorgpaden

In dat geval kom je in de zorgpaden terecht. Zorgpaden zijn de specialisaties van de afdelingen binnen de GGZ. Zorgpad depressie, zorgpad psychotische stoornissen, zorgpad persoonlijkheidsstoornissen, enz. In de praktijk betekent dit dat je bij meerdere diagnoses ook meerdere zorgpaden moet bewandelen. Meerdere hulpverleners zijn met je bezig, want je bent immers depressief én verslaafd. Twee psychiaters, twee GZ-psychologen, twee sociaal psychiatrisch verpleegkundigen en als je pech hebt, ook twee secretariaten.

Wanneer ik mijn been breek en hartfalen heb, snap ik heel goed dat ik langs de orthopeed en de cardioloog moet. Maar wanneer ik depressief en verslaafd ben snap ik niet dat ik langs de psychiater en de psychiater moet.

Toch is dit heel normaal binnen de GGZ. Vroeger ging je naar de GGZ omdat het niet goed met je ging en kreeg je hulp van een deskundige, simpel om het feit dat het niet goed met je ging. Die mensen hadden immers veel kennis van alle diagnoses en hielpen je daar dan ook mee. Tegenwoordig maken we dus onderscheid. Lekker overzichtelijk voor de managers.

Generalist

Nu werk ik bij BuurtzorgT en zijn de zorgpaden weg. Sterker, hier zijn ze nooit geweest. Hier zijn we generalist. Een generalist is iemand die van veel markten thuis is en met meerdere diagnoses raad weet. De depressieve, drinkende en blutte persoon wordt bij BuurtzorgT aan alle drie de problemen tegelijk geholpen. We hebben wel specialisten op bepaalde vlakken, maar ook deze specialisten zijn generalist. Mocht het probleem dat er is, niet de specialiteit van de behandelaar zijn, dan roept hij de hulp in van een collega waarvan het wel de specialiteit is.

Bij BuurtzorgT werken wij heel goed samen met andere organisaties en staan we de cliënt bij als de cliënt daar een afspraak heeft. Een depressieve, drinkende persoon kan dit soms niet zelf en dat snappen wij maar al te goed.

Is het echt zo simpel? Ja, zo simpel is het!

Jurriaan.

Tim Kops